Namaz nasıl kılınır: abdest, niyet ve her adım.

Namaz, İslam'ın beş şartından ikincisidir ve her Müslümana günde beş vakit farz kılınmıştır. Kelime-i şehadet getirip İslam'a girildikten sonra yerine getirilmesi gereken ilk ibadet olan namaz; Allah ile kul arasındaki en doğrudan bağı kurar, günü beş ayrı duraklı bir huzur ritmine dönüştürür. Bu rehberde namazı sıfırdan öğrenmek ya da kılınışını tazelemek isteyenler için her adım eksiksiz açıklanmıştır.

Namazın şartları

Namaz geçerli sayılabilmesi için namaza başlamadan önce beş şartın yerine getirilmiş olması gerekir:

Bu beş şartın yanı sıra namaz kılınan yerin ve elbisenin temiz (necasetten arınmış) olması da gereklidir.

Adım adım kılınış

Aşağıdaki adımlar öğle namazı örneği alınarak açıklanmıştır. Diğer namazlar aynı adımları izler; yalnızca rekât sayısı değişir. Her adımda Arapça metin, okunuşu ve Türkçe anlamı verilmiştir.

1. Niyet

Kıbleye dönerek ayakta durun, ayaklarınızı omuz genişliğinde açın. Kalbinizden "Niyet ettim Allah rızası için bugünkü öğle namazının farzını kılmaya" diye geçirin. Dille de söylenebilir: "Niyet ettim Allah rızası için öğle namazının farzını kılmaya."

2. İftitah Tekbiri (Başlangıç Tekbiri)

Eller kulak hizasına kaldırılır (parmaklar açık, avuçlar kıbleye dönük) ve şöyle denir:

اللَّهُ أَكْبَرُ

Allâhu Ekber

"Allah en büyüktür."

Bu tekbirle namaza girilmiş olur. Eller bağlanır: erkekler sağ eli sol elin üstüne göğüs hizasına ya da göbekle göğüs arası bir noktaya koyar; kadınlar göğüs üzerine koyar. (Kolların tam bağlanış şekli mezhebe göre farklılık gösterebilir.)

3. Sübhâneke (Senâ Duası)

İlk rekâtın başında yalnızca bir kez okunur:

سُبْحَانَكَ اللَّهُمَّ وَبِحَمْدِكَ وَتَبَارَكَ اسْمُكَ وَتَعَالَى جَدُّكَ وَلَا إِلَهَ غَيْرُكَ

Sübhâneke'llâhumme ve bihamdik, ve tebârekesmük, ve teâlâ ceddük, ve lâ ilâhe ğayrük.

"Allah'ım! Seni her türlü noksanlıktan tenzih ederim, sana hamd ederim. Senin adın mübarektir, şânın yücedir. Senden başka ilah yoktur."

4. Eûzü-Besmele

Yalnızca ilk rekâtta, Sübhâneke'den sonra içten okunur:

أَعُوذُ بِاللَّهِ مِنَ الشَّيْطَانِ الرَّجِيمِ, بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ

Eûzü billâhi mine'ş-şeytâni'r-racîm, Bismillâhi'r-rahmâni'r-rahîm

"Kovulmuş şeytandan Allah'a sığınırım, Rahman ve Rahim olan Allah'ın adıyla."

5. Fâtiha Sûresi (Her Rekâtta)

Hz. Peygamber ﷺ buyurdu: "Fatiha'yı okumayanın namazı yoktur." (Sahîh-i Buhârî 756). Fatiha her rekâtta okunur:

بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ ﴿١﴾ الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ ﴿٢﴾ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ ﴿٣﴾ مَالِكِ يَوْمِ الدِّينِ ﴿٤﴾ إِيَّاكَ نَعْبُدُ وَإِيَّاكَ نَسْتَعِينُ ﴿٥﴾ اهْدِنَا الصِّرَاطَ الْمُسْتَقِيمَ ﴿٦﴾ صِرَاطَ الَّذِينَ أَنْعَمْتَ عَلَيْهِمْ غَيْرِ الْمَغْضُوبِ عَلَيْهِمْ وَلَا الضَّالِّينَ ﴿٧﴾

Bismillâhi'r-rahmâni'r-rahîm. Elhamdü lillâhi rabbi'l-âlemîn. Er-rahmâni'r-rahîm. Mâliki yevmi'd-dîn. İyyâke na'budü ve iyyâke nesta'în. İhdina's-sırâta'l-müstakîm. Sırâta'llezîne en'amte aleyhim ğayri'l-mağdûbi aleyhim ve le'd-dâllîn.

"Rahman ve Rahim olan Allah'ın adıyla. Hamd, âlemlerin Rabbi Allah'a mahsustur. O, Rahman'dır, Rahim'dir. Din gününün sahibidir. Yalnız sana ibadet eder, yalnız senden yardım dileriz. Bizi doğru yola ilet; kendilerine nimet verdiklerinin yoluna, gazaba uğrayanların ve sapıkların yoluna değil."

Fatiha'dan sonra "Âmîn" denir. Cemaatte namaz kılarken imam açıktan okuduğunda cemaat de sessizce veya açıktan "Âmîn" der.

6. Zammı Sûre (İlk İki Rekâtta)

İlk iki rekâtta Fatiha'nın ardından Kur'an'dan en az üç kısa âyet veya bir sûre okunur. Sıkça okunan kısa sûreler:

7. Rükû

"Allâhu Ekber" diyerek eğilin. Sırt düz, baş sırt hizasında, eller dizler üzerinde, parmaklar açık olmalıdır. Tam yerleşince en az üç kez şöyle denir:

سُبْحَانَ رَبِّيَ الْعَظِيمِ

Sübhâne rabbiye'l-azîm

"Yüce Rabbimi tenzih ederim."

Ardından doğrulurken şöyle denir:

سَمِعَ اللَّهُ لِمَنْ حَمِدَهُ

Semi'allâhu limen hamideh

"Allah, kendisine hamd edenin sesini işitir."

Tam doğrulunca şöyle eklenir:

رَبَّنَا وَلَكَ الْحَمْدُ

Rabbenâ ve leke'l-hamd

"Rabbimiz! Hamd sana mahsustur."

8. Secde

"Allâhu Ekber" diyerek secdeye inin. Secde yedi uzuv üzerine yapılır: alın (burunla birlikte), iki el, iki diz, iki ayak parmağı. Her uzuv yere değmelidir. Tam yerleşince en az üç kez şöyle denir:

سُبْحَانَ رَبِّيَ الْأَعْلَى

Sübhâne rabbiye'l-a'lâ

"Yüce Rabbimi tenzih ederim."

Her rekâtta iki secde yapılır. İki secde arasında "Allâhu Ekber" diyerek oturulur. Bu oturuşta şöyle dua edilebilir:

رَبِّ اغْفِرْ لِي

Rabbighfir lî

"Rabbim! Beni bağışla."

9. Ka'de (Oturuş) ve Tahiyyât

İkinci rekâtın sonunda (ve son rekâtın sonunda) oturulur. Hanefî mezhebinde sol ayak yere yatırılıp üzerine oturulur, sağ ayak dik tutulur. Bu oturuşta şu okumallar yapılır:

Et-Tahiyyât:

التَّحِيَّاتُ لِلَّهِ وَالصَّلَوَاتُ وَالطَّيِّبَاتُ، السَّلَامُ عَلَيْكَ أَيُّهَا النَّبِيُّ وَرَحْمَةُ اللَّهِ وَبَرَكَاتُهُ، السَّلَامُ عَلَيْنَا وَعَلَى عِبَادِ اللَّهِ الصَّالِحِينَ، أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُهُ وَرَسُولُهُ

Et-Tahiyyâtü lillâhi ve's-salavâtü ve't-tayyibât. Es-selâmu aleyke eyyühe'n-nebiyyü ve rahmetullâhi ve berekâtüh. Es-selâmu aleynâ ve alâ ibâdillâhi's-sâlihîn. Eşhedü en lâ ilâhe illallâh ve eşhedü enne Muhammeden abdühû ve rasûlüh.

"Bütün tazimler, dualar ve güzel şeyler Allah'a mahsustur. Ey Peygamber! Allah'ın selamı, rahmeti ve bereketi üzerine olsun. Selam bizim üzerimize ve Allah'ın salih kulları üzerine olsun. Şehadet ederim ki Allah'tan başka ilah yoktur; yine şehadet ederim ki Muhammed O'nun kulu ve elçisidir."

Et-Tahiyyât okunurken "Eşhedü en" kısmında şehadet parmağı kaldırılır, "illallâh" kısmında indirilir.

Son oturuşta Salâvat-ı İbrâhîmiyye de eklenir:

اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَعَلَى آلِ مُحَمَّدٍ كَمَا صَلَّيْتَ عَلَى إِبْرَاهِيمَ وَعَلَى آلِ إِبْرَاهِيمَ إِنَّكَ حَمِيدٌ مَجِيدٌ

Allâhümme salli alâ Muhammedin ve alâ âli Muhammedin kemâ salleyte alâ İbrâhîme ve alâ âli İbrâhîme inneke hamîdün mecîd.

"Allah'ım! İbrahim'e ve İbrahim'in ailesine salevât getirdiğin gibi Muhammed'e ve Muhammed'in ailesine de salevât getir. Şüphesiz sen hamde layık ve şanlısın."

اللَّهُمَّ بَارِكْ عَلَى مُحَمَّدٍ وَعَلَى آلِ مُحَمَّدٍ كَمَا بَارَكْتَ عَلَى إِبْرَاهِيمَ وَعَلَى آلِ إِبْرَاهِيمَ إِنَّكَ حَمِيدٌ مَجِيدٌ

Allâhümme bârik alâ Muhammedin ve alâ âli Muhammedin kemâ bârekte alâ İbrâhîme ve alâ âli İbrâhîme inneke hamîdün mecîd.

"Allah'ım! İbrahim'e ve İbrahim'in ailesine bereket verdiğin gibi Muhammed'e ve Muhammed'in ailesine de bereket ver. Şüphesiz sen hamde layık ve şanlısın."

Son oturuşta bunların ardından Rabbenâ duası da okunur:

رَبَّنَا آتِنَا فِي الدُّنْيَا حَسَنَةً وَفِي الْآخِرَةِ حَسَنَةً وَقِنَا عَذَابَ النَّارِ

Rabbenâ âtinâ fi'd-dünyâ haseneten ve fi'l-âhirati haseneten ve kınâ azâbe'n-nâr.

"Rabbimiz! Bize dünyada da iyilik ver, ahirette de iyilik ver; ve bizi ateş azabından koru." (Kur'an 2:201)

10. Selam

Namazı bitirmek için önce sağa, sonra sola dönerek şöyle denir:

السَّلَامُ عَلَيْكُمْ وَرَحْمَةُ اللَّهِ

Es-selâmu aleyküm ve rahmetullâh

"Allah'ın rahmeti ve selamı üzerinize olsun."

Sağ selamla namaz bitirilmiş olur; sol selam da sünnettir.

Namazın rükünleri: farz hareketler

Rükünler, namazı geçerli kılan temel farz hareketlerdir. Bir rüknün terk edilmesi namazı bozar.

Rekât tablosu

Beş vakit namazın farz ve sünnet rekâtları aşağıda özetlenmiştir:

Toplam günlük farz rekât: 2 + 4 + 4 + 3 + 4 = 17 rekât. Sünnetlerle birlikte: 17 farz + 14 sünnet + 3 vitir = 34 rekât (nâfileler hariç).

Sık yapılan hatalar

1. Aceleyle kılmak: tâdîl-i erkânı ihmal etmek

Hz. Peygamber ﷺ, rükûdan tam kalkmadan ve secdeleri tam yapmadan namaz kılan kişiye üç kez "Geri dön, namaz kılmadın!" buyurmuştur (Sahîh-i Buhârî 793). Her harekette, rükûdan sonra tam doğrulup en az bir kez "Sübhânallah" diyecek kadar beklemek gerekir. Aceleyle kılınan namaz hem sevaptan yoksundur hem de tartışmalı olarak sahih sayılmaz.

2. Secdeyi tam yapmamak

Alının yere değmemesi, burnun havada kalması veya ellerin yere konmaması secdeyi eksik bırakır. Bazı kişiler alınla birlikte sadece elmacık kemiği veya yalnızca burun ucu koyarlar; oysa alın yere değmelidir. Secde taşı veya seccade kullanılabilir; yeter ki alın sağlam bir zemine değsin.

3. Fatiha okumamak veya eksik okumak

"Fatiha'yı okumayanın namazı yoktur." (Buhârî 756). Bazı kişiler acele ettiği için ya da Fatiha'yı tam ezberlemeye fırsat bulamadığı için Fatiha'yı atlar veya yanlış okur. Fatiha'yı doğru ve tam ezberlemek her Müslümanın öncelikli görevidir.

4. Kıbleyi yanlış tayın etmek

Kıbleye dönmek namazın şartıdır. Yolculukta, otel odasında veya tanıdık olmayan bir ortamda namaz kılarken pusula veya bir uygulama ile kıble yönünü doğrulamak önemlidir.

5. Niyeti unutmak veya "hangi namazı kılıyorum" bilincinden uzaklaşmak

Niyet kalple yapılır; namaza başlamadan önce hangi vaktin hangi rekâtını kıldığınızı bilmek gerekir. Dağınık bir şekilde, "hangi namazdaydım?" hissiyle başlamak, namazın kalitesini düşürür.

6. Yüksek sesle okuma/sessiz okuma hatasını karıştırmak

Sabah, Mağrib ve Yatsı namazlarının ilk iki rekâtında kıraat açıktan (cehri) okunur. Öğle ve İkindi namazlarında kıraat sessiz (sırrî) okunur. Buna dikkat etmek sünnete uygunluk açısından önemlidir.

FivePrayer ile namaz vakitleri ve kıble

Sıkça sorulanlar

Namaza başlamadan önce neleri yerine getirmeliyim?

Beş şartı yerine getirmeniz gerekir: vakit, abdest, kıble, setr-i avret ve niyet. Bu şartlardan biri eksik olursa namaz geçerli değildir.

Namazda Fatiha'yı okumak zorunlu mudur?

Evet. Hz. Peygamber ﷺ buyurdu: "Fatiha'yı okumayanın namazı yoktur." (Sahîh-i Buhârî 756). Her rekâtta Fatiha okunması tüm mezheplerde asıldır.

Beş vakit namazın toplam kaç rekâtı vardır?

Sabah 2, Öğle 4, İkindi 4, Akşam 3, Yatsı 4 rekât farz; toplam 17 farz rekât. Sünnetlerle birlikte 34 rekât (vitir dahil).

Secdede hangi dua okunur?

En az üç kez "Sübhâne rabbiye'l-a'lâ" denir. Secdede bol dua etmek de sünnettir. Hz. Peygamber ﷺ buyurdu: "Kulun Rabbine en yakın olduğu an secde anıdır; o hâlde secdede çok dua edin." (Sahîh-i Müslim 482).

Namazı aceleyle kılmak namaza zarar verir mi?

Evet. Rükûdan tam kalkmadan ve secdeleri tam yapmadan namaz kılan kişiye Hz. Peygamber ﷺ "Geri dön, namaz kılmadın" buyurmuştur (Buhârî 793). Tâdîl-i erkân, her hareketi usulüne uygun ve sükûnetle yapmaktır.