Teravih: Ramazan gecelerini ışıklandıran namaz.

Teravih (Arapça: terâvîh, terviha'nın çoğulu, "dinlenmeler") yalnızca Ramazan ayına mahsus, Yatsı namazından sonra fecre kadar kılınan sünnet-i müekkede bir gece namazıdır. Hz. Peygamber ﷺ bu namaza büyük önem vermiş, sahabe de bu sünneti titizlikle yaşatmıştır. Bu rehberde teravihin tanımını, rekât sayısı üzerindeki ictihâdı, vaktini, adım adım kılınışını ve âdâbını bulacaksınız.

Teravih nedir?

Teravih, Arapça terviha kelimesinin çoğulu olup "rahatlama, dinlenme molası" anlamına gelir. Bu adı, namazın her dört rekâtının ardından bir mola (terviha) verilmesi sebebiyle almıştır. Yalnızca Ramazan ayında kılınan, Yatsı'nın farzından ve son sünnetinden sonra başlayıp fecre kadar kılınabilen bir gece namazıdır.

Teravih farz değildir; sünnet-i müekkededir. Cemaatle kılınması cemaat sünneti (sünnet-i kifâye) olduğundan, mahallenin bir mescidinde cemaatle eda edilmesi yeterlidir; bu hüküm hem erkekler hem de kadınlar için geçerlidir. Tek başına evde kılmak da câizdir.

Hz. Peygamber ﷺ ve teravih

Hz. Âişe (ra) anlatıyor: "Rasûlullah ﷺ bir gece mescide çıkıp namaz kıldı. Ashap da onunla birlikte kıldı. Ertesi gece tekrar kıldı, cemaat çoğaldı. Üçüncü ya da dördüncü gece insanlar yine toplandı; ancak Rasûlullah ﷺ yanlarına çıkmadı. Sabahleyin: 'Sizin toplandığınızı gördüm; yanınıza çıkmamı engelleyen yalnızca size farz olur korkusudur' buyurdu." (Buhârî 1129; Müslim 761)

Bu rivayet, teravihin Hz. Peygamber ﷺ tarafından bizzat kılındığını ve cemaatle kılınmasının sünnet olduğunu gösterir. Hz. Peygamber ﷺ ümmetine yük olmamak için sürekli cemaatle kılmamış; fakat sünnet olduğunu açıkça beyan etmiştir.

Hz. Ömer (ra) hilafeti döneminde insanları teravih için tek bir imamın arkasında topladı ve Übey b. Kâ'b'ı (ra) imam tayin etti. Mescide girdiğinde insanları cemaatle teravih kılarken görüp şöyle buyurdu: "Ne güzel bir bid'attır bu!" (Buhârî 2010, burada "bid'at" lügat anlamıyla, daha önce bu şekilde toplu kılınmamış olması mânâsında kullanılmıştır.) Sahâbe-i kirâm Hz. Ömer döneminden itibaren teravihi 20 rekât olarak kılmış ve bu uygulama icmâ haline gelmiştir.

8 mi 20 mi? Rekât sayısı meselesi

Teravihin rekât sayısı hakkında âlimler arasında iki ana görüş vardır:

Türkiye'de yaygın olan ve Diyanet İşleri Başkanlığı'nın tercih ettiği uygulama 20 rekâttır. Bu mesele ihtilâf-ı tenevvü (çeşitlilik) ihtilâfıdır; her iki uygulama da sahih delillere dayanır ve mezhep imamları tarafından kabul görür. Önemli olan teravihi terk etmemektir.

Teravihin vakti

Teravihin vakti Yatsı'nın farzı ve son sünneti kılındıktan sonra başlar, fecrin doğuşuna (sabah namazı vakti girinceye) kadar devam eder. Yatsı kılınmadan teravih kılınmaz.

• Tercih edilen vakit: Yatsı namazından hemen sonra.
• Vitirden önce: Vitir namazı, teravihin sonunda kılınır.
• Son vakit: İmsaktan (fecirden) bir miktar önce.

Adım adım nasıl kılınır

Teravih namazı iki rekâtta bir selâm verilerek kılınır. 20 rekâtlık uygulamada 10 selâmla, 8 rekâtlık uygulamada 4 selâmla tamamlanır. Hanefî mezhebine göre dört rekâtta bir oturularak (Yatsı'nın sünneti gibi) da kılınabilir; ancak iki rekâtta bir selâm vermek daha faziletlidir.

1. Niyet: "Niyet ettim Allah rızası için teravih namazını kılmaya, uydum hazır olan imama" diyerek niyet edin (münferid kılıyorsanız "uydum imama" kısmını söylemezsiniz).
2. İftitah tekbiri: Eller kulak hizasına kaldırılır, "Allâhu Ekber" denir; eller bağlanır.
3. 1. rekât: Sübhâneke, Eûzü-Besmele, Fâtiha ve ardından bir sûre okunur. Rükû ve secdeler yapılır.
4. 2. rekât: Besmele, Fâtiha ve bir sûre okunur. Rükû ve secdeler yapılır. Oturulup Ettehiyyâtü, Allâhümme salli ve barik, Rabbenâ duâları okunur, selâm verilir.
5. Mola (terviha): Her dört rekâttan sonra kısa bir mola verilir; bu sırada salavât getirilebilir veya zikirle meşgul olunur.
6. Tekrar: Bu iki rekâtlık döngü 8 veya 20 rekâta ulaşana kadar tekrarlanır.
7. Vitir: Teravihten sonra 3 rekâtlık vitir namazı kılınır. Ramazan'da vitir cemaatle kılınır (Hanefî mezhebinde sahih olan görüş).

Teravihin âdâbı

• Huşû ile durun. Acele etmeyin; rükû ve secdelerin tüm tâdîl-i erkânını yerine getirin.
• İmamı dinleyin. Cemaatle kılıyorsanız imamın kıraatini huzurla dinleyin; arkadan Fâtiha okumayın (Hanefî mezhebinde imam arkasında Fâtiha okunmaz).
• Kuran'la beraber olun. İmamın okuduğu sûreleri evvelden takip edin; Ramazan boyunca hatim teravihine katılmak çok faziletlidir.
• Aileyi de getirin. Eşinizi ve çocuklarınızı camiye getirmek bu sünneti yaşatmaktır. Hz. Peygamber ﷺ kadınların mescide gitmesine izin vermiştir (Buhârî 900).
• Hayır işleyin. Allah Teâlâ buyuruyor: "Ey örtüsüne bürünen! Birazı dışında geceleyin kalk; gecenin yarısında veya bundan biraz eksilt yahut buna ekle ve Kuran'ı tane tane oku." (Müzzemmil 73:1-4)

Sıkça sorulanlar

Teravih namazı farz mı?

Hayır, farz değil; sünnet-i müekkededir. Yani Hz. Peygamber'in ﷺ devamlı kıldığı, terk edilmesi mekruh olan bir sünnettir.

8 rekât mı 20 rekât mı kılmalıyım?

Her ikisi de geçerlidir. Bulunduğunuz ülkenin ve cemaatin uygulamasına uymanız tavsiye edilir. Türkiye'de 20 rekât olarak kılınır; başka bir ülkede 8 rekât kılınıyorsa onlara da uyabilirsiniz.

Teravihi evde kılabilir miyim?

Evet. Cemaatle daha faziletli olmakla birlikte tek başına evde de kılınabilir. Ev hâlinizi de yanınıza alarak evde cemaat oluşturabilirsiniz.

Geç gelirsem ne yaparım?

İmama yetiştiğiniz rekâttan itibaren cemaate dahil olursunuz. Yetişemediğiniz rekâtları imam vitir kıldıktan sonra tek başınıza tamamlayabilirsiniz.

Teravih ile teheccüd arasında fark var mı?

Teravih yalnızca Ramazan'a mahsus, Yatsı'dan sonra kılınan sünnet-i müekkededir. Teheccüd ise yıl boyu, uykudan kalkılarak gecenin son üçte birinde kılınan nâfile bir namazdır.